Güçlü ve muzaffer insan, kendini yenen insandır. Nefis ve kötü tutkuların esaretinden kurtulamamış sefil ruhlar, cihanları fethetseler dahi mağlup sayılırlar. Böylelerinin, bir baştan bir başa dünyayı işgal etmelerine fetih denilmeyeceği gibi, istila ettikleri yerlerdede uzun zaman payidar olmalarına imkan yoktur.

Cihanı iki hükümdar için az gören yavuz; dünyanın dörtbir bucağını velveleye veren fatih ordusuyla, krallara taç verip taç aldığı günlerde değil; Ridaniye zaferini müteak,p islam dünyasının biricik hükümdarı ünvanıyla, İstanbul kapılarına gelip de, teb'anın alkış ve alayişini görmemek için , halkın uykuda olduğu bir saati kollayıp, payi tahta sessizce girdiği zaman gerçek fatih; hocasının atının ayağından sıçrayan çamurla kirlenmiş- Estağfirullah!-ıtırlanmış cübbenin, tabutuna sarılmasını tavsite ettiği zaman da muzafferdi. Romalı kumandan Katon, Kartacalıları yendiği zaman değil, ordusu zafer naraları ile başkente girerken, kumandanlık at ve formalarını krala teslim edip" Ben milletime hizmet için savaşmıştım; şimdi vazifem bitti, köyüme dönüyorum" dediği zaman muzafferdi ve milletinin gönlüne taht kurmuştu.

Bir ağacın boy atıp gelişmesi için kökleri ne ise, bir insanın da maddi-manevi füyuzat hislerinden fedakarlığı aynı şeyd,r. Ağaç, köklerinin sağlamlığı nisbetinde serpilip geliştiği gibi, insanda menfaat düşüncesinden, bencillikten sıyrılıp, başkaları için yaşadığı sürece, gelişir, yükselir, ve başı bulutlara erer."Seksen küsur yıllık hayatımda dünya zevkine ait bir şey bilmiyorum; ömrüm hep, harp meydanlarında, esaret zinddanlarında, ve çeşitli çilehanelerde geçti. Çekmediğim eza, görmediğim cefa kalmadı...Gözümde ne cennet sevdası nede cehennem korkusu var; milletimin imanını selamette görürsem cehennemin alevleri içinde yanmaya razıyım, çünkü vücudum yanarken gönlüm gül-gülistan olur..."İşte ruhun zaferlerini terennüm eden kutsi gülbank!..

Geleceğin tacidarları, ruhun zaferleriyle saadete erm,iş talihliler olacaktır.